Het geven kent zijn seizoenen
In Frankrijk volgt de vrijgevigheid een opmerkelijk stabiele kalender. De Baromètre de la générosité 2025, gepubliceerd door France générosités, illustreert dat: het laatste kwartaal zou op zichzelf al bijna 41% van de jaarlijkse opbrengst van verenigingen en stichtingen concentreren, en de maand december alleen ongeveer 23%. Van het ene jaar op het andere herhaalt het patroon zich: een lang crescendo naar de feestdagen toe, gedragen door het solidaire elan van het jaareinde en, waarschijnlijk, door de fiscale deadline. De zomer daarentegen maakt een bleke figuur en het geven gaat op een lager pitje.
Een vrijgevigheid die zich aan het einde van het jaar concentreert — geschat aandeel van de jaarlijkse opbrengst
De RaiseNow-studie 2026, uitgevoerd in het Duitstalige gebied (door iRaiser, over meer dan tienduizend organisaties), wijst in dezelfde richting: in het derde kwartaal zouden liefdadigheidsverenigingen daar nauwelijks meer dan een vijfde van hun jaarvolume ophalen. Toch is die seizoensgebondenheid geen onontkoombaar lot: organisaties die evenementen op touw zetten, met name sport- en vrijetijdsclubs, ontsnappen er deels aan, omdat een groot deel van hun opbrengst zich tussen de lente en de herfst voltrekt. De kalender van het geven wordt dus niet alleen door het seizoen bepaald: hij hangt ook af van wat de organisatie aanbiedt, en van het moment dat zij daarvoor kiest.
De kant van de tombola
De tombola negeert juist de kalender van de klassieke gift. Waar de gift tot december wacht om te pieken, kan een tombola haar hoogtepunt midden in augustus bereiken, omdat zij een andere logica volgt. In tegenstelling tot de gift, die begin noch einde heeft, beschikt een tombola over een precieze looptijd, met een start en een vaste sluitingsdatum.
De eindbalansen van acties op GoTombola sinds 2022 bevestigen het: in welk seizoen ook, het grootste deel van de opbrengst concentreert zich in de laatste dagen, kort voor de trekking. Een schooltombola die op de eindejaarskermis van eind mei afloopt, ziet haar verkoop in de laatste rechte lijn op hol slaan; een grote zomeractie die eind augustus sluit, volgt dezelfde curve. Tijdsgebondenheid en exclusiviteit komen zo de opbrengst ten goede, door een welbekende menselijke drijfveer: schaarste schept urgentie, en urgentie zet aan tot deelname. De deelnemer heeft namelijk geen enkele garantie dat de ingezette prijzen bij een andere gelegenheid opnieuw te winnen zullen zijn. Dat is een hefboom waarvan de klassieke gift, zonder einddatum, niet kan profiteren.
Daaruit volgt het hele belang van de zomer. Omdat de tombola haar piek zelf fabriceert, hoeft zij niet te wachten op het grote seizoen van de vrijgevigheid: zij kan van een magere maand een hoogtepunt van opbrengst maken. Wel moet nog duidelijk worden waarom de zomer zich daar zo goed voor leent.
De zomer deelt de kaarten van onze verhouding tot geld opnieuw
Op vakantie rekenen we niet helemaal zoals de rest van het jaar. Het geld dat voor de zomer is opzijgezet vormt in ons hoofd een apart potje: daarin bergen we het restaurant op het terras, het ijsje aan de haven, of dat kleine extraatje dat we ons in december zouden ontzeggen. Gedragseconomen spreken, in het spoor van Richard Thaler, van ‘mentale boekhouding’: we bergen onze uitgaven op in gescheiden laatjes, en het laatje ‘plezier’ van de zomer is van nature royaler. Het tombolalot vindt daar gemakkelijk een plek — ervaren als een kleine vrijetijdsuitgave, een minuscuul risico dat men neemt voor de kriebel van een mogelijke winst, des te meer wanneer het deel uitmaakt van een gedenkwaardige ervaring.
Het loslaten, die discrete bondgenoot van betrokkenheid
In de zomer vertraagt het leven. Men neemt de tijd voor uitstapjes en activiteiten die de rest van het jaar niet in de agenda passen, men is meer beschikbaar en vooral ontvankelijker: men blijft hangen bij een nieuwsstroom, men antwoordt eindelijk op het bericht van een naaste dat was blijven liggen. Die beschikbaarheid van geest verandert alles, want zij vermenigvuldigt de gelegenheden om een goed doel tegen te komen. En wanneer de gelegenheid zich aandient, houdt niets haar nog tegen: online deelnemen duurt een paar ogenblikken — de tijd om zijn loten te kiezen en met de telefoon te betalen — om daarna terug te keren naar de bezigheid van het moment.
Aan die ontvankelijkheid voegt de zomer zijn kostbaarste ingrediënt toe: het weerzien. Familiemaaltijden, momenten onder vrienden — allemaal gelegenheden waarop een goed doel van mond tot mond gaat, gedragen door het enthousiasme van een naaste, een kanaal dat heel wat overtuigender is dan een e-mailcampagne.
Emotie als succesfactor
De zomer is ten slotte het seizoen waarin verenigingen het zichtbaarst zijn. Festivals, opendeurdagen, dorpsfeesten, sportontmoetingen: overal waar men samenkomt, houdt het goede doel op een aan te vinken vakje op een scherm te zijn en wordt het een doorleefde ervaring. Organisatoren stellen vast dat een publiek dat geraakt, betrokken en aanwezig is, gemakkelijker deelneemt.
De tombola voegt zich dan bij de emotie van het moment, in een gebaar dat het goede doel ten goede komt. Systemen die papier en digitaal verbinden — een lot dat op een stand wordt gekocht en met een te scannen code wordt geactiveerd — maken het mogelijk dat elan in opbrengst om te zetten zonder het zijn spontaniteit te ontnemen, en de vrijgevigheid te grijpen op het precieze moment waarop zij ontstaat, zonder de kilte van een administratieve stap.
De echte vraag die je je moet stellen
Een tombola midden in de zomer lanceren is dus niet tegen de stroom in zwemmen: het is een collectieve energie opvangen die de rest van het jaar niet met die intensiteit beschikbaar is. Voor een vereniging is het de gelegenheid om in het dal van de giftengolf te surfen en er met een energieke sprong uit op te duiken, terwijl de vakantiegangers vanaf het strand van het schouwspel genieten.
De echte vraag is dus niet ‘wanneer’, maar ‘waarrond’: welk evenement zal de gemeenschap samenbrengen? Een feest, een festival, een hoogtepunt bij het begin van het schooljaar? Veel van die momenten kunnen, met wat regelmaat, een jaarlijkse afspraak voor de opbrengst worden en van een als mager bekendstaande maand een succes maken.
Bronnen
- Baromètre de la générosité over het jaar 2025, France générosités.
- RaiseNow-studie gepubliceerd door iRaiser, over digitale fundraising, Duitstalig gebied (meer dan tienduizend organisaties).
- Richard H. Thaler — werk over ‘mentale boekhouding’ (mental accounting), gedragseconomie.